ün

ümit

Farsça umīd اُمِيد z "umut, beklenti" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen ēmēd veya ummēd sözcüğünden evrilmiştir.

ümitvar

Farsça umīdvār اُمِيدوار z "umutlu" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça umīd "umut" ve Farsça bār "taşıyan" sözcüklerinin bileşiğidir.

ümmet

Arapça Amm kökünden gelen umma(t) امّة z "kavim, ulus" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ˀummətā אומתא z "kavim, aşiret" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen ummātu sözcüğünden alıntıdır.

ümmi

Arapça ummī امّى z "1. bir kavime mensup olan, avama mensup olan, 2. okur yazar olmayan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ˀummtā אומתא z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen ˀumma אםה z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Arapça umma(t) "halk, kavim" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmiştir.

ümük

Türkiye Türkçesi üŋük "hançere, ses aygıtı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe ün- "ses etmek, ünlemek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Uk ekiyle türetilmiştir.

ün
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: "ses" [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ün, ǖn [[hem uzun hem kısa ü ile söylenebilir.]] Türkiye Türkçesi: "ses, avaz" [ Ankaralı Mustafa, Tebâreke Tefsiri, 1330]
tamudan ün işideler ki andan çirkin ün eşek ünü ola Türkiye Türkçesi: ünleşmek "seslenmek" [ anon., Kısas-ı Enbiya terc., 1390 yılından önce]
biri birine ünleşip [seslenip] ol akçayı gördiler [ Asım Ef., Burhan-ı Katı terc., 1797]
âvâz [Fa.]: Yüksek ses, sadâ-yı bülend manasına Türkîde ün tabir olunur. Meşhur olmak ve şöhret-i şayia peyda eylemek manasına isim olur. Türkiye Türkçesi: ünlü [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
üŋ: (...) şöhret, şayia, iştihar. üŋlü: meşhur.

Köken

Eski Türkçe ün "ses, avaz" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

Farsça āvāz sözcüğüne paralel olarak "nam, şan, şöhret" ikincil anlamını kazanmıştır.

Benzer sözcükler

ündeş, ünlemek, ünlenmek, ünlü, ünsüz

Bu maddeye gönderenler

ümük, ünlem


10.09.2020
üni

Fransızca uni sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca uniforme "(kıyafette) tek biçim, aynı tip" sözcüğünün kısaltmasıdır.

üni+

Fransızca ve İngilizce uni+ "[bileşik adlarda] bir" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Latince unus "bir" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ói̯-no-s biçiminden evrilmiştir.

üniforma

Fransızca uniforme "1. tek biçim, bir örnek, 2. bir örnek resmi kıyafet, özellikle askeri kıyafet" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince unus "bir" ve Latince forma "biçim" sözcüklerinin bileşiğidir.

ünite

Fransızca unité "birlik, birim" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen unitas sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince unus "bir" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir.

üniter

Fransızca unitaire "birci, birlikten yana, tekil, birimsel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince unitarius sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince unitas "birlik" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.