çap|mak

çan

<< ETü çaŋ darbe ile ses veren metal veya ahşap alet ≈ Çin zhōng za.a. ≈ OFa çang a.a.

çanak

<< ETü çanak ağaçtan oyma kâse

çançan

onom çan çan çınlama sesi, çene sesi

çanta

~? Fa tança تنچه zkese, torba Fa tancīdan تنجيدن zdürmek, boğmak +a

çap

Erm çap չափ zölçü

çap|mak

ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
er suwda çapdı [suda yüzdü] çıpık birle çapdı [çubukla vurdu] tat boynın çapdı [kâfirin boynunu vurdu] er ewin çapdı [evi çamurla sıvadı] (...) er atın çapındı [kamçıladı] TTü: "... dört nala gitmek" [ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
hemān lahzā döndi atın depti ol / becid [acele] işe varur gibi çaptı ol TTü: "... talan etmek" [ anon., Velâyetnâme-i Haci Bektaş, <1500]
bağīlik [haydutluk] idüp gâh gâh memleket çaparlardı TTü: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
çapınmak: procurrere, accurrere [saldırmak, dövüşmek] TTü: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
çapmak: Çarpmak. Vurup koşturmak, atı sürmek. Koşmak, süratle ılgar, akın etmek. (...) çapıcı: Sürücü, akıncı.

<< OTü çap- 1. sesli vurmak, 2. tez gitmek, dört nala at sürmek, akın etmek ≈ ETü çap- sesli vurmak, boya ve çamur vurmak

Not: ETü sadece "vurmak" ve "boya ve sıva vurmak" anlamlarıyla kaydedilmiş olup, "tez gitmek, akın etmek" anlamı Oğuzca ve türevlerine mahsustur. • TTü varyant biçim olan çarp- erken dönemden itibaren "vurmak" anlamını yüklenmiş, çap- ise "tez gitmek" anlamıyla sınırlanmıştır. • Fa çāpīdan "hızlı at sürmek, akın etmek" Türkçeden alıntı olmaldır.

Benzer sözcükler: çapar, çapçı, çapı


11.12.2015
çapa

<< TTü çapa/çapan bahçe kazma aleti TTü çap- vurmak, çarpmak +a

çapaçul

§ Fa çapān چپان zeski püskü, yırtık pırtık Fa çūl چول zçul, kaba kumaş

çapak

≈ ETü çalpak kir, pislik, karışık şey ETü *çalp- vurmak, alaca kılmak +(g)Ak

çapari

~? Ven *ciaparìn olta Ven ciapàr tutmak, balık tutmak [İt chiappare]

çapkın

<< OTü çapġun hızlı koşan (at), akın, saldırı OTü çap- hızlı gitmek, akın etmek +gIn