çalı

çakşır

Farsça çaḳşūr veya caχcīr "bir tür şalvar, geniş pantolon" sözcüğü ile eş kökenlidir.

çal

Eski Türkçe çal "alaca, benekli" sözcüğünden evrilmiştir.

çal|mak

Eski Türkçe çal- "1. (sesli olarak) vurmak, darp etmek, 2. ses etmek, 3. boya vurmak, alaca kılmak, harelemek" fiilinden evrilmiştir.

çalak

Farsça çālāk چالاك z "canlı, atik, çevik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Türkçe çalık "kızgın" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

çalgı

Orta Türkçe çalğu "müzik aleti, saz" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe çal- "saz vurmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +gU ekiyle türetilmiştir.

çalı
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: [ Şer'iye Sicilleri, 1500 yılından önce]
yabanda çalı arasında bir heğbe ile buldum Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
çalü چالو & çalı چالى (...) çalı kuşı: boklice bülbül [bokluca bülbül]

Köken

Türkiye Türkçesi ve Çağatayca çalağan "ısırgan, dikenli (bitki), azgın (köpek)" sözcüğü ile eş kökenlidir. Türkçe sözcük Eski Türkçe çal- "vurmak, çarpmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +I(g) ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için çal- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Kullanımda hem "ısırgan, dikenli (bitki)" hem "yaramaz, yabani (yer)" anlamları sezilir. Çal- fiilinin geniş anlam yelpazesiyle nasıl bir bağlantı kurulduğu açık değildir.

Benzer sözcükler

çalı çırpı, çalıkuşu, çalılık


14.12.2015
çalık

Orta Türkçe (sadece Kıpçak ve Oğuz lehçelerinde) çalık "1. vurulmuş, darbe almış, 2. cin çarpmış, deli, 3. boyalı, alaca" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe çal- "vurmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

çalım

Türkiye Türkçesi çal- "vurmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Im ekiyle türetilmiştir.

çalış|mak

Eski Türkçe çalış- "vuruşmak, mücadele etmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe çal- "vurmak, darp etmek" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

çalıştay

Türkiye Türkçesi çalış- fiilinden Yeni Türkçe +tAy ekiyle türetilmiştir.

çalka|mak

Orta Türkçe (sadece Kıpçak ve Oğuz lehçelerinde) çalık "çok sıçrayan, haşarı, oynak" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe çal- "vurmak, çarpmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.