çakşır

çakırkeyif

Türkiye Türkçesi çakır "şarap" (NOT: Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen çaġır sözcüğünden evrilmiştir. ) ve Türkiye Türkçesi keyif sözcüklerinin bileşiğidir.

çakma

Türkiye Türkçesi çak- fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

çakmak

Eski Türkçe çakmak "çakmak taşı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe çak- fiilinden Eski Türkçe +(A)mAk ekiyle türetilmiştir.

çakoz

Türkiye Türkçesi çak- "anlamak (argo)" fiilinden türetilmiştir.

çakra

Sanskritçe çakrá चक्र z "1. tekerlek, çark, çömlekçi çarkı, 2. devre, döngü, 3. insan bedenindeki 6 mistik halkadan her biri" sözcüğünden alıntıdır. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kʷékʷlo-s "tekerlek" biçiminden evrilmiştir.

çakşır
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Hinduşah b. Sançar, Sıhahu'l-Acem, 1469]
caχcīr [Fa.]: çāχşūr [Tr.] [ anon., Câmiü'l-Fürs, 1501]
caχcīr [Fa.]: çāχşūr ki ayağa geyerler. [ anon., Risale-i Garibe, 1720]
iki arşun dar çaḳşır giyen Kasımpaşa puştları

Köken

Farsça çaḳşūr veya caχcīr "bir tür şalvar, geniş pantolon" sözcüğü ile eş kökenlidir.


29.01.2018
çal

Eski Türkçe çal "alaca, benekli" sözcüğünden evrilmiştir.

çal|mak

Eski Türkçe çal- "1. (sesli olarak) vurmak, darp etmek, 2. ses etmek, 3. boya vurmak, alaca kılmak, harelemek" fiilinden evrilmiştir.

çalak

Farsça çālāk چالاك z "canlı, atik, çevik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Türkçe çalık "kızgın" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

çalgı

Orta Türkçe çalğu "müzik aleti, saz" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe çal- "saz vurmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +gU ekiyle türetilmiştir.

çalı

Türkiye Türkçesi ve Çağatayca çalağan "ısırgan, dikenli (bitki), azgın (köpek)" sözcüğü ile eş kökenlidir. Türkçe sözcük Eski Türkçe çal- "vurmak, çarpmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +I(g) ekiyle türetilmiştir.