çaçaron

cüzzam

Arapça cḏm kökünden gelen cuḏām جذام z "cüzzam hastalığı, lepra" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça caḏama جَذَمَ z "vücudun bir parçasını kopardı" fiilinin fuˁāl vezninde türevidir. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice gādam גדמ z "vücuttan bir uzuv veya kemik koparma, kesme" fiili ile eş kökenlidir. )

çaba

Türkiye Türkçesi çabala- fiilinden türetilmiştir.

çabala|mak

Orta Türkçe çapala- "çırpınmak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe çap- "çarpmak, vurmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +AlA- ekiyle türetilmiştir.

çabuk

Farsça çāpuk veya çābuk veya çabuk چابك/چبك z "tez, hızlı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen çāpuk sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe çap- "tez gitmek, (at) dört nala sürmek" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

çaça

İspanyolca cha-cha-chá "1950'lerde Küba'dan yayılan bir müzik ve dans türü" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

çaçaron
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
çaçaron (İt.): Deliler gibi bilgiç, çekilmez geveze, çançan.

Köken

İtalyanca ciaciarone "çenesi düşük (kadın)" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük ciaciarare "gürültü yapmak, çok konuşmak" fiilinden +on ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama

Modern İtalyanca ciaccherone, Venedikçe ciaciaròn.


30.09.2017
çadır

Eski Türkçe çatır veya çaşır "kara çadır, tente veya gölgelik şeklinde barınak" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Farsça ve Orta Farsça çādar veya çādur چادر/چادر z "1. tente, gölgelik, 2. örtü, özellikle kadın çarşafı" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Sanskritçe çhattra छत्त्र z "tente, gölgelik" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. (NOT: Sanskritçe sözcük Sanskritçe çhādayati "örtmek" fiilinden türetilmiştir. ) Sanskritçe fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *sk̂ed- "örtmek" biçiminden evrilmiştir.

çador

Farsça çādar veya çādor چادر z "örtü, İran'a özgü kadın çarşafı" sözcüğünden alıntıdır.

çağ

Moğolca çag "zaman" sözcüğünden alıntıdır.

çağanoz

Yeni Yunanca tsiganós τσιγανός z "1. çingene, 2. bir tür yengeç, çingene yengeci" sözcüğünden alıntıdır.

çağdaş

Türkiye Türkçesi çağ fiilinden Yeni Türkçe +dAş ekiyle türetilmiştir.