çüş

çuvaldız

Farsça cuwāl dūz جوال دوز z "çul iğnesi" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça cuwāl جوال z "çul" ve Farsça dūz دوز z "diken kimse, dikiş iğnesi" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Farsça sözcük Farsça dūχtan, dūz- دوختن, دوز z "dikmek" fiilinden türetilmiştir. )

çük

Farsça çūbak چوبك z "küçük değnek, sopacık" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Farsça çūb چوب z "değnek, dal" sözcüğünün küçültme halidir.

çükündür

Farsça çugundur veya çuġundur چغندر/چكندر z "pancar veya şalgam" sözcüğü ile eş kökenlidir.

çünkü

Farsça çūn ki چون كه z "zaman bağlacı, açıklama bağlacı" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça çūn چون z "böyle, şunun gibi" ve Farsça ki كه z "ilgi edatı" sözcüklerinin bileşiğidir.

çürü|mek

Orta Türkçe çüri- "ekşimek, bozularak köpüklenmek" fiilinden evrilmiştir.

çüş
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
eşekçi Ermenīler çüş bre andıra halası çüş deyüp Ermenice türkīler yırlayup

Köken

"eşeği durdurma ünlemi" ünlemdir.


12.09.2014
dabbe

Arapça dbb kökünden gelen dabba(t) دبّة z "Kuran'da kıyamet habercisi olarak anılan efsanevi varlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice dubbā veya debbā דבּא z "ayı" sözcüğünden alıntıdır.

dadaizm

Fransızca dadaisme "modern sanatta bir akım" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1919 Hans Arp ve Tristan Tzara, Paris'li sanatçılar.) Fransızca sözcük Fransızca dada "anlamsız bir sözcük" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir.

dadan|mak

Eski Türkçe tatġan- "tat almak, tadını beğenmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe tatġa- "tadına bakmak" fiilinden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tatıġ "tad" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

dadaş

Türkiye Türkçesi dada veya dadak "erkek kardeş, ağabey" sözcüğü ile eş kökenlidir. Türkçe sözcük da-da çocuk sözünden türetilmiştir.

dadı

Farsça dādū دادو z "halayık, dadı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük çocuk dilinden türetilmiştir.