çömel|mek

çökelek

Türkiye Türkçesi çök- fiilinden Türkiye Türkçesinde +AlAk ekiyle türetilmiştir.

çökertme

Türkiye Türkçesi çökert- "indirmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

çöl

Orta Türkçe çöl "yaban yer, bozkır" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Moğolca aynı anlama gelen çöl sözcüğü ile eş kökenlidir.

çölyak

İngilizce coeliac disease "genetik kökenli bir ince bağırsak hastalığı" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim Eski Yunanca koiliakós κοιλιακός z "karın boşluğu (hastalığı)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca koîlos κοίλος z "çukur, kovuk" sözcüğünden türetilmiştir.

çömçe

Oğuzca çomça "kepçe" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe çom- "suya dalmak" fiilinden Eski Türkçe +çA ekiyle türetilmiştir.

çömel|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
çömeldi: aḳˁā [çöktü] Türkiye Türkçesi: "... körelmek" [ anon., Tezkiretü'l-Evliya terc., 1341]
ˁāciz ve gözleri çöŋelmiş ve eli ayağı süst olmışdur, deprenmez. Türkiye Türkçesi: [ Hamit Zübeyr & İshak Refet, Anadilden Derlemeler, 1932]
çöŋgellemek, çövelmek (Menteşe): ihtiyar kimse kudretten düşmek, kanburlaşmak. (...) çöŋgelmek (Cenubi Anadolu): Bıçak körelmek, göz göremez olmak.

Köken

Türkiye Türkçesi çöŋel- "çökmek, dizleri üstüne oturmak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe çök- veya çöŋ- "çökmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Al- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için çök- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Eski Türkçe çök- ve Türkiye Türkçesi çökel-/çögel- (aynı anlamda) fiillerinin varyant biçimidir.

Benzer sözcükler

çömmek, çömüşmek, çönmek

Bu maddeye gönderenler

çömez


05.10.2017
çömez

Türkiye Türkçesi çöm- "çömelmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(n)Az ekiyle türetilmiştir.

çömlek

Eski Türkçe çöŋgek "güğüm" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *çöŋ- "çimmek, yıkamak" biçiminden Eski Türkçe +(g)Ak ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

çöp1

Eski Türkçe çöp "tortu, çökelti" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *çöğ-üp biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe çök- "çökmek, dibe inmek" fiilinden Eski Türkçe +Ip ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

çöp2

Farsça çūb veya çōb چوب z "tahta parçası, değnek, çubuk" sözcüğünden alıntıdır.

çörek

Eski Türkçe çörek "yuvarlak ekmek" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe çevür- "çevirmek, yuvarlamak" fiilinden Eski Türkçe +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.