çökelek

çorba

Farsça şōrbā شوربا z "et suyu, et suyuyla yapılan nohut yemeği, karışık aş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça şōr شور z "1. tuzlu, 2. bulanık, bulama" ve Farsça با z "aş" sözcüklerinin bileşiğidir.

çorla|mak

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

çotra

İtalyanca ciotola "tas, kadeh, özellikle şarap kadehi" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Robert Dankoff, Evliya Çelebi Okuma Sözlüğü sf. 28.) İtalyanca sözcük Geç Latince cytola sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca kotýlē κοτύλη z "tas, kadeh" sözcüğünden alıntıdır.

çöğür

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

çök|mek

Eski Türkçe çök- "diz çökmek, oturmak" fiilinden evrilmiştir.

çökelek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"bir tür süt ürünü" [ Hinduşah b. Sançar, Sıhahu'l-Acem, 1469]
çuġrāt [Fa.]: ekşi yoğurt ve çökelik Türkiye Türkçesi: [ anon., Câmiü'l-Fürs, 1501]
ruχbīn [Fa.]: Çökelik. Baˁzı tabībler dédiler ki bişmiş yoğurduŋ şuyıdur... Baˁzıları dédi ki ayranı bişürseler, koyulsa ve kurusa, masl olur ve güneşe karşı kosalar, kurusa ruχbīn olur; Türkiye Türkçesi: "... çökelti, tortu" [ Merkez Efendizâde, Bâbûsu'l-Vâsıt, 1555]
sāˁıṭ [Ar.]: Hamur çökelegi (...) ḥaṯara [Ar.]: Desti dibinde kalan bulanık ve çökelek.

Köken

Türkiye Türkçesi çök- fiilinden Türkiye Türkçesinde +AlAk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için çök- maddesine bakınız.


27.01.2018
çökertme

Türkiye Türkçesi çökert- "indirmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

çöl

Orta Türkçe çöl "yaban yer, bozkır" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Moğolca aynı anlama gelen çöl sözcüğü ile eş kökenlidir.

çölyak

İngilizce coeliac disease "genetik kökenli bir ince bağırsak hastalığı" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim Eski Yunanca koiliakós κοιλιακός z "karın boşluğu (hastalığı)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca koîlos κοίλος z "çukur, kovuk" sözcüğünden türetilmiştir.

çömçe

Oğuzca çomça "kepçe" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe çom- "suya dalmak" fiilinden Eski Türkçe +çA ekiyle türetilmiştir.

çömel|mek

Türkiye Türkçesi çöŋel- "çökmek, dizleri üstüne oturmak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe çök- veya çöŋ- "çökmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Al- ekiyle türetilmiştir.