Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

zıvana

zırnık

Fa zarnīχ زرنيخ zsarı boya yapımında ve kıl dökücü olarak kullanılan bir mineral, arsenik sülfür << OFa zarnik a.a. OFa zarn altın, sarı

zırt

onom zır +t

zırtapoz

onom zırt +oz

zırva

Fa zirbā/zalubā karışık aş

zıt

Ar ḍidd ضدّ z [#ḍdd] aksi, ters Ar ḍadda ضدّ zzıt idi, çelişti

zıvana

"toka dili, alev dili, klitoris" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
zubāne & zibāne: od yalıŋı, avretlerüŋ ud yerlerindeki dili, toka dili "... değirmen taşı mili, tütün çubuğu mili" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
zıvana: (Zübāne zebanzedi) Değirmen taşına vaz olunan kutub, çubuğun imame takımı geçirilen delikli mil. "... sigara ağızlığı" [ Ahmed Mithat, Henüz 17 Yaşında (roman), 1882]
Sigara (...) zıvanalı mı olsun zıvanasız mı?

Fa zabāna/zubāna زبانه zdil gibi olan her nesne Fa zabān/zubān زبان zdil +a

 zeban

Not: Zıvanadan çıkmak deyimi “değirmen taşının milinden çıkması” veya "tütün çubuğu ağızlığının yerinden çıkması" anlamına gelebilir.


11.12.2015
zibidi

Fa *zībīdī زيبيدى zsüslü, yakışıklı Fa zībīdan زيبيدن zsüslemek, yakışmak Fa zīb زيب zsüs, güzellik

zibil

Ar zibl زِبْل z [#zbl fiˁl ] dışkı, çöp ≈ İbr zabal dışkı ≈ Akad ziblu çöp, pislik

zifaf

Ar zifāf زفاف z [#zff fiˁāl msd.] düğün töreni, gelinin güveye teslimi ayini Ar zaffa زفّ z(kuş) kanatlarını çırparak uçtu veya koştu, (yel) çırpıntıyla esti

zifir

Ar ḏafir ذفر z [#ḏfr faˁīl sf.] pis ve keskin kokan Ar ḏafira keskin koktu

zifiri

Yun/EYun zopherós ζοφερός zkaranlık (sıfat) EYun zóphos ζόφος z1. karanlık, kasvet (ad), 2. batı