Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

yel

yeknesak

Farsça yak يك z "bir" ve Arapça nsḳ kökünden gelen nasaḳ نَسَق z "düzen, nizam" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Bu sözcük Arapça nasaḳa نَسَقَ z "dizdi" fiilinden türetilmiştir. )

yekpare

Farsça yak-pāra يك پاره z "bir parça, tümleşik" sözcüğünden alıntıdır.

yeksan

Farsça yaksān يك سان z "bir gibi, beraber" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça yak يك z "bir" ve Farsça sān سان z "gibi, benzer" sözcüklerinin bileşiğidir.

yekta

Farsça yaktā يكتا z "1. tek, yegâne, tekil, 2. Allah" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça ēyak-dāt "tek-yaratılmış, Zerdüşt inancında tanrılardan birinin sıfatı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen aevo-dāta- sözcüğü ile eş kökenlidir.

yekûn

Arapça kwn kökünden gelen yakūn يكون z "eder, olur (geniş zaman üçüncü tekil şahıs)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kāna كان z "idi, oldu" fiilinin yafˁul vezninde türevidir.

yel
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
korkınçığ yel turur keme aktarılur ölür [korkunç yel çıkar gemi devrilir ölür] Türkiye Türkçesi: yel yeperek [ Enderunlu Vasıf, Divan, 1824 yılından önce]
dikdiler ana da bir desti gidip yel yeperek

Köken

Eski Türkçe yel "rüzgâr" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yel- "koşmak, acele etmek, çırpınmak, uçuşmak" sözcüğü ile eş kökenlidir.

Benzer sözcükler

akyel, karayel, sam yeli, yel yepelek, yellenmek, yeller esmek, yelli

Bu maddeye gönderenler

yel- (yeldirme, yelken, yelten-), yelek (jile), yelkovan, yelloz, yelpaze


21.07.2015
yel|mek

Eski Türkçe yel- "koşturmak, acele etmek, çırpınmak" sözcüğünden alıntıdır.

yelda

Farsça şab-i yaldā شب يلدا z "eski İran dininde Mithra'nın ve Hıristiyanlıkta İsa'nın doğum günü, 25 Aralık, noel" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Aramice/Süryanice yld kökünden gelen yaldā ילדא z "doğum, milad" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice yəlad ילד z "doğdu" sözcüğünden türetilmiştir.

yeldirme

Türkiye Türkçesi yeldir- "yelde dalgalanmak, telaş etmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi aynı anlama gelen yel- fiilinden Türkiye Türkçesinde +tUr- ekiyle türetilmiştir.

yele

Eski Türkçe yāl "at yelesi" sözcüğü ile eş kökenlidir. Eski Türkçe sözcük Farsça yāl veya yal يال/يل z "ense, yele" sözcüğü ile eş kökenlidir.

yelek

Türkiye Türkçesi yelek "1. yaprak, 2. kuş kanadı tüyü, telek" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi yel "rüzgâr, çırpıntı" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.