Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

yap|mak

yankesici

<< TTü hemyān kesici kese hırsızı Fa hamyān هميان zkese, bel çantası Fa ham miyān

yankı

<< ETü yankı/yaŋku eko, aksi sada ETü yan- geri gelmek +gU

yanlış

≈ ETü yaŋluk yanlış ETü yaŋıl- düz yoldan sapmak, eğrilmek, hata etmek +Iş

yanpiri

TTü yan

yansı|mak

ETü yan- dönmek, geri gelmek +sI-

yap|mak

ETü: "inşa etmek" [ Irk Bitig, <900]
kan olurupan ordu yapmış [kağan tahta oturup ordu kurmuş] ETü: "... çarpmak" [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
işler ötmek yaptı [kadın fırın içine ekmek yapıştırdı/sıvadı] (...) er kapuğ yaptı [adam kapıyı çarparak örttü] (...) er tam yaptı [adam duvar inşa etti] KTü: "... örtmek" [ Codex Cumanicus, 1303]
coperio [örtmek] - Tr: yaparmen, yaptim TTü: "... kapatmak" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
kapuyı yapmak: Claudere januam [kapıyı kapatmak]

<< ETü yap- 1. çatmak, sert sesle kapamak, örtmek, 2. çalmak, yapıştırmak, katmak, 3. duvar örmek

Not: ETü sonseste /p/ ile biten fiillerin birçoğu onomatope özellikleri gösterir. Karş. çap-, öp-, sep-, tep-. ETü fiil esasen tandır ekmeği gibi "çarparak yapıştırmak", ikinci olarak "örtmek, sıvamak" ve üçüncü olarak "duvar inşa etmek" anlamındadır. "Eylemek" anlamına genişlemesi 13. yy sonrasına aittir.

Benzer sözcükler: yapboz, yapılmak, yapım, yapımcı, yapma, yapmacık, yapsatçı, yaptırmak


24.12.2015
yapağı

<< OTü yapağu dokunmamış kaba yün, keçe ETü yap- çarpmak, yapıştırmak, örtmek +AgU

yapay

TTü yap- +(g)Ay

yapboz
yapı

<< ETü yapıġ 1. çatı, bina örtüsü, 2. bina ETü yap- örtmek +I(g)

yapıldak

≈ ETü yabıtak çıplak