Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

töz

töre

Moğolca töre "yasa, özellikle Cengiz yasası" sözcüğü ile eş kökenlidir. Moğolca sözcük Eski Türkçe törü "düzen, yasa, örf" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Türkçe törü- "yaratılmak, düzenlenmek" fiilinden türetilmiştir.

tören

Eski Türkçe töre "yasa, örf" sözcüğünden Yeni Türkçe +In ekiyle türetilmiştir.

törpü

Eski Türkçe törpig veya törpigü "yontma aracı, törpü" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe törpi- "yontmak, törpülemek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

töton

Fransızca teuton "Alman, özellikle eski Alman kavimleri" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince Teutones "Romalıların Germen kavimlerine verdiği ad" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yüksek Almanca theuda "halk, kavim" sözcüğünden alıntıdır.

tövbe

Arapça twb kökünden gelen tawba(t) توبة z "tövbe etme, pişmanlık duyma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice twb kökünden gelen tawbā תובא z "geri dönme, özellikle günahtan dönme, tövbe etme" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Bu sözcük Arapça ṯawb ثوب z "geri dönme" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

töz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Chuastuanift, 900 yılından önce]
kamaġ yir üzekiniŋ ḳutı ḳıvı özi özütii küçii yaruḳıı tözi yiltizii biş teŋri ol [yer yüzündeki her şeyin kutu ikbali, özü ruhu, gücü ışığı, aslı ve başlangıcı beş tanrıdır] Yeni Türkçe: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
töz = Umde Yeni Türkçe: "Fr essence karşılığı" [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
töz: ... cevher.

Köken

Eski Türkçe töz "kök, asıl, soy" sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama

TTü modern dönemde kullanımdan düşmüş bir kelime iken, Dil Devrimi döneminde yazı diline ithal edilmiştir.

Benzer sözcükler

tözcülük, tözel

Bu maddeye gönderenler

toz2, türe- (töre, türedi, türev), türlü (tür)


04.10.2017
trabzan

Farsça dārbazīn داربزين z "parmaklık" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Orta Farsça darbāzag "büyük kapı, eşik, atebe" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

trafik

Fransızca trafic "gidiş-geliş, alışveriş, ticaret, araç seyrüseferi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen traffico sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

trafo

Almanca Trafo sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Almanca Transformator "elektrik voltaj dönüştürücüsü" sözcüğünün kısaltmasıdır. Bu sözcük Fransızca aynı anlama gelen transformateur sözcüğü ile eş kökenlidir.

trahom

Fransızca trachome "bir göz hastalığı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca traχôma τραχῶμα z "sertleşme, kabuklanma" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca traχýnō τραχύς z "sertleşmek, kabuk bağlamak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir.

trailer

İngilizce trailer "1. çeken, sürükleyen, çekerek götürülen şey, 2. römork, 3. film fragmanı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce trail "sürmek, sürüklemek" sözcüğünden +er ekiyle türetilmiştir.