Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

sağdıç

safsata

Arapça sfṣṭ kökünden gelen safṣaṭa(t) سفصطة z "laf ebeliği, sofistlik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen sophistía σοφιστία z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca sophistḗs σοφιστής z "sofist, laf ebesi" sözcüğünden +ia ekiyle türetilmiştir.

sağ

Eski Türkçe saġ "1. muteber, esen, salim (sıfat), 2. sağlık, esenlik (ad), 3. sağ el" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sa- "saymak, itibar etmek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

sağ|mak

Eski Türkçe saġ- "süt sağmak" fiilinden evrilmiştir.

sağal|mak

Eski Türkçe saġ sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +Al- ekiyle türetilmiştir.

sağanak

Türkiye Türkçesi sağna- "fışkırtmak, püskürtmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe sağ- "(süt) sağmak" fiilinden türetilmiştir.

sağdıç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [Talas, 800 yılından önce]
otuz oġlan saġdıçları Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
saġdıç: aṣ-ṣadīḳ [yoldaş, sadık arkadaş] Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
sağṭuc [[damadın arkadaşı ki düğünde konukları ağırlar]]

Köken

Eski Türkçe saġdıç "yoldaş, özellikle düğünde damadın yoldaşı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *sağıt- fiilinden Eski Türkçe +(g)Iç ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

Ek açıklama

Sözcük yapısı muğlaktır.


03.10.2017
sağduyu
sağır

Orta Türkçe saŋır "kulağı duymaz" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe sıŋar "zayıf, güçsüz?" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

sağir

Arapça ṣġr kökünden gelen ṣaġīr صغير z "küçük" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṣaġura veya ṣaġira صغر z "küçüldü, küçük idi" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

sağla|mak

Türkiye Türkçesi sağ "berk, muhkem, emin" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir.

sağlam

Türkiye Türkçesi sağla- "takviye etmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Im ekiyle türetilmiştir.