Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

menent

mendirek

Orta Yunanca mandrákion μανδράκι z "«ağılcık», liman ağzına inşa edilen koruma suru" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca mándra μάνδρα z "ağıl, etrafı çevrili alan" sözcüğünün küçültme halidir.

menekşe

Farsça aynı anlama gelen banafşa بنفشه z sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen vanavşak sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde yazılı örneği bulunmayan *vana-vaxşa- "orman otu" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde vaxşaiti, vaxş- "yetişmek, bitmek (bitki)" sözcüğünden türetilmiştir.

menem

Türkiye Türkçesi ne menend "ne gibi, neye benzer" sözcüğünden evrilmiştir.

menemen

Menemen "İzmir'e yakın bir kasaba" özel adından türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

menenjit

Fransızca méningite "beyin zarı enfeksiyonu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca méninks, mening- μένινξ, μενιγγ- z "zar, kılıf" sözcüğünden +itis ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *mēms- "et, yumuşak doku" biçiminden evrilmiştir.

menent
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
cihānda hīç nesne olmadı / kim anuŋ mānendi [benzeri] sende olmadı [ Meninski, Thesaurus, 1680]
mānend vul. menend

Köken

Farsça mānand مانند z "benzeyen" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça māndan ماندن z "düşündürmek, benzemek" fiilinden +and ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde manah "akıl, düşünce, ruh" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *men-1 "düşünmek" sözcüğünden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için mantalite maddesine bakınız.

Ek açıklama

Farsça +mān "1. düşünce, akıl, 2. andıran, benzer" ile yapılmış bileşiklere duşmān "kötü düşünen", farmān "buyruk", paşīmān "art-düşünen", kahramān "iş buyuran", narīmān "er ruhlu", gumān "zıt-düşünce, kuşku", paymān "karşılıklı-akıl, sözleşme", şādmān "mutlu" dahildir.

Benzer sözcükler

eşi menendi


03.10.2017
meneviş

Farsça mīnā-vaş ميناوش z "emaye, parlak cila" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Farsça mīnā مينا z "boncuk, mine" ve Farsça vaş وش z "benzer, gibi" sözcüklerinin bileşiğidir.

menfa

Arapça nfw kökünden gelen manfā منفا z "sürgün yeri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nafā نفى z "dışladı, sürgün etti" fiilinin mafˁal vezninde ismi zaman ve mekânıdır.

menfaat

Arapça nfˁ kökünden gelen manfaˁa(t) منفعة z "fayda, çıkar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nafaˁa نَفَعَ z "yararlı idi" fiilinin mafˁala(t) vezninde ismi zaman ve mekânıdır.

menfez

Arapça nfḏ kökünden gelen manfaḏ منفذ z "girinti, oyuk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nafaḏa نفذ z "girdi, nüfuz etti" fiilinin mafˁal vezninde ismi zaman ve mekânıdır.

menfi

Arapça nfw kökünden gelen manfī منف z "1. dışlanan, sürgün edilen, 2. gramerde olumsuz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nafā نفا z "dışladı, sürgün etti" fiilinin mafˁil vezninde edilgen fiil sıfatııdır.