Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

izdiham

izaz

Arapça ˁzz kökünden gelen iˁzāz إعزاز z "değer verme, ağırlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁazza عَزَّ z "yüceldi, güçlendi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

izbandut

İtalyanca sbandito "sürgüne veya ağır cezaya mahkûm edilmiş kimse, forsa, hükümlü" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca sbandire "aforoz etmek, sürgün etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *exbandire fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Germence yazılı örneği bulunmayan *bandan "yargılamak" fiilinden e(x)+ önekiyle türetilmiştir.

izbarço

Venedikçe sbalzo "bir çeşit gemici düğümü" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §571.) (NOT: Venedikçe sözcük İtalyanca aynı anlama gelen balzo sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Latince balteus "kemer, özellikle kılıç taşıma kemeri" sözcüğünden evrilmiştir.

izbe

Rusça ve Bulg izba изба z "köylü kulübesi, hücre" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük Eski Slavca istba "oda, hücre" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *istuba "şömine" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Rick Derksen, Etym. Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon sf. 215)

izci

Türkiye Türkçesi iz sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çI ekiyle türetilmiştir.

izdiham
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Seyf-i Sarayî, Gülistan tercümesi, 1391]

Köken

Arapça zḥm kökünden gelen izdiḥām إزدحام z "sıkma, sıkışma, kalabalık etme, zahmet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zaḥama زحم z "sıktı, sıkıştırdı, kalabalık etti" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için zahmet maddesine bakınız.

Ek açıklama

Arapça iftiˁāl vezninde z'den sonra t > d ötümlüleşmesi görülür.


02.09.2017
izdivaç

Arapça zwc kökünden gelen izdiwāc إزدواج z "eşleşme, evlenme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zawc زَوْج z "eş" sözcüğünün iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

izdüşüm
izhar

Arapça ẓhr kökünden gelen iẓhār إظهار z "görünür kılma, ortaya çıkarma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ẓahara ظَهَرَ z "belirdi, göründü" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

izin

Arapça Aḏn kökünden gelen iḏn إذن z "kulak verme, bir dileği kabul etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aḏina أذن z "dinledi, kulak verdi" fiilinin fiˁl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Arapça uḏn اوذن z "kulak" sözcüğünden türetilmiştir. (NOT: Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen ˀednā אדנא z sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça aynı anlama gelen uznu sözcüğü ile eş kökenlidir. )

izle|mek

Eski Türkçe iz sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir.