Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

izbe

izale

Arapça zwl kökünden gelen izāla(t) إزالة z "giderme, yoketme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zāla زَالَ z "düştü, eksildi, tükendi" fiilinin ifˁāla(t) vezninde (IV) masdarıdır.

izan

Arapça ḏˁn kökünden gelen iḏˁān إذعان z "boyun eğme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏaˁana ذَعَنَ z "boyun eğdi, birinin üstünlüğünü kabul etti" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

izaz

Arapça ˁzz kökünden gelen iˁzāz إعزاز z "değer verme, ağırlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁazza عَزَّ z "yüceldi, güçlendi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

izbandut

İtalyanca sbandito "sürgüne veya ağır cezaya mahkûm edilmiş kimse, forsa, hükümlü" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca sbandire "aforoz etmek, sürgün etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *exbandire fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Germence yazılı örneği bulunmayan *bandan "yargılamak" fiilinden e(x)+ önekiyle türetilmiştir.

izbarço

Venedikçe sbalzo "bir çeşit gemici düğümü" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §571.) (NOT: Venedikçe sözcük İtalyanca aynı anlama gelen balzo sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Latince balteus "kemer, özellikle kılıç taşıma kemeri" sözcüğünden evrilmiştir.

izbe
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Codex Cumanicus, 1303]
camera [oda] - Fa: ghugira - Tr: yzba [ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]
etrāf-ı ḥıṣarde izbeler idüp [hisarın çevresinde kulübeler yapıp] gizlenmişler idı [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
izbe yer: pislik mahal, harabe

Köken

Rusça ve Bulg izba изба z "köylü kulübesi, hücre" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük Eski Slavca istba "oda, hücre" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *istuba "şömine" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Rick Derksen, Etym. Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon sf. 215)

Daha fazla bilgi için soba maddesine bakınız.


10.12.2015
izci

Türkiye Türkçesi iz sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çI ekiyle türetilmiştir.

izdiham

Arapça zḥm kökünden gelen izdiḥām إزدحام z "sıkma, sıkışma, kalabalık etme, zahmet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zaḥama زحم z "sıktı, sıkıştırdı, kalabalık etti" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

izdivaç

Arapça zwc kökünden gelen izdiwāc إزدواج z "eşleşme, evlenme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zawc زَوْج z "eş" sözcüğünün iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

izdüşüm
izhar

Arapça ẓhr kökünden gelen iẓhār إظهار z "görünür kılma, ortaya çıkarma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ẓahara ظَهَرَ z "belirdi, göründü" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.