izaz

izabe

Arapça ḏwb kökünden gelen iḏāba(t) إذابة z "(metal veya buz) eritme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏāba "eridi" fiilinin ifˁāla(t) vezninde (IV) masdarıdır.

izafe

Arapça ḍyf kökünden gelen iḍāfa(t) إضافة z "1. konuk getirme, koşma, ekleme, ilişkilendirme, 2. Arapça gramerde bağıl isim, isim tamlaması" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḍāfa "konuk oldu" sözcüğünün ifˁāla(t) vezninde (IV) masdarıdır.

izah

Arapça wḍḥ kökünden gelen īḍāḥ ايضاح z "aydınlatma, açıklama, berrak kılma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waḍaḥa وضح z "aydınlandı, açıklığa kavuştu" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

izale

Arapça zwl kökünden gelen izāla(t) إزالة z "giderme, yoketme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zāla زَالَ z "düştü, eksildi, tükendi" fiilinin ifˁāla(t) vezninde (IV) masdarıdır.

izan

Arapça ḏˁn kökünden gelen iḏˁān إذعان z "boyun eğme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏaˁana ذَعَنَ z "boyun eğdi, birinin üstünlüğünü kabul etti" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

izaz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Gülşehri, Mantıku't-Tayr, 1317]
çok kişi baş kor baŋa iˁzāz ıla

Köken

Arapça ˁzz kökünden gelen iˁzāz إعزاز z "değer verme, ağırlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁazza عَزَّ z "yüceldi, güçlendi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için izzet maddesine bakınız.


09.07.2018
izbandut

İtalyanca sbandito "sürgüne veya ağır cezaya mahkûm edilmiş kimse, forsa, hükümlü" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca sbandire "aforoz etmek, sürgün etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *exbandire fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Germence yazılı örneği bulunmayan *bandan "yargılamak" fiilinden e(x)+ önekiyle türetilmiştir.

izbarço

Venedikçe sbalzo "bir çeşit gemici düğümü" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §571.) (NOT: Venedikçe sözcük İtalyanca aynı anlama gelen balzo sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Latince balteus "kemer, özellikle kılıç taşıma kemeri" sözcüğünden evrilmiştir.

izbe

Rusça ve Bulg izba изба z "köylü kulübesi, hücre" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük Eski Slavca istba "oda, hücre" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *istuba "şömine" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Rick Derksen, Etym. Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon sf. 215)

izci

Türkiye Türkçesi iz sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çI ekiyle türetilmiştir.

izdiham

Arapça zḥm kökünden gelen izdiḥām إزدحام z "sıkma, sıkışma, kalabalık etme, zahmet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zaḥama زحم z "sıktı, sıkıştırdı, kalabalık etti" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.