Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

hamsi

hamiyet

Arapça ḥmw kökünden gelen ḥamīya(t) حميّة z "ateşli öfke, vatan ve din ateşi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥamā حَمَا z "kızdı, akkor oldu, öfkelendi" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

haml

Arapça ḥml kökünden gelen ḥaml حَمْل z "taşıma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥamala حَمَلَ z "yük taşıdı, yüklendi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

hamle

Arapça ḥml kökünden gelen ḥamla(t) حَمْلة z "yüklenme, atılım, saldırı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥamala حَمَلَ z "yüklendi" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.

hamr

Arapça χmr kökünden gelen χamr خمر z "şarap" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça χamara خمر z "kabardı, mayalandı" fiili ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice χamar veya χəmar חמר z "şarap" sözcüğünden alıntıdır. İbranice sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice χāmar "kızmak, kızarmak" fiilinden türetilmiştir.

hamra

Arapça ḥmr kökünden gelen ḥamrāˀ حَمراء z "kızıl (şey veya dişi)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aḥmar أحمر z "kızıl" sözcüğünün faˁlā vezninde dişilidir.

hamsi
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Amrdovlat Amasyatsi, Ankidats Anbed, 1481 yılından önce]
"aynı anlamda" [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1683 yılından önce]
χapsī balığıdur. Rūz-i χamsīnde zāhir olduğu içün χamsī balığı dérler.

Köken

Yeni Yunanca χámpsi χάμψι z "Karadeniz'e özgü bir balık" sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama

Yunanca sözcük Pontos lehçesine has olup, nihai kökeni belirsizdir.


15.09.2014
hamsin

Arapça χms kökünden gelen χamsīn خمسين z "1. elli, 2. kışın erbain adı verilen en soğuk kırk gününden sonra gelen elli günlük süre" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χamsa(t) خمسة z "beş" sözcüğünden türetilmiştir.

hamster

İngilizce hamster "bir tür küçük kemirgen" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Almanca aynı anlama gelen Hamster sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yüksek Almanca hamustro sözcüğünden evrilmiştir. Almanca sözcük Slavca aynı anlama gelen χoměstorb sözcüğünden alıntıdır.

hamule

Arapça ḥml kökünden gelen ḥamūla(t) حَمُولة z "yük hayvanı, bir hayvanın taşıdığı yük" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥamala حَمَلَ z "taşıdı" fiilinin faˁūlā(t) vezninde masdarıdır.

hamur

Arapça χmr kökünden gelen χamīr خمير z "kabarmış, mayalanmış, mayalanmış hamur" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χamara خمر z "kabardı, mayalandı" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

hamuş

Farsça χāmūş خاموش z "dilsiz, sessiz" sözcüğünden alıntıdır.