Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi

hünkâr

hülya

Ar χūlyā/māliχūlyā خوليا zmelankoli, kara sevda EYun χolía/melanχolía χολία za.a. EYun χolḗ/melanχolḗ χολή zkara safra, eski tıbba göre bünyeyi oluşturan dört ana maddeden biri << HAvr *ghol-ē sarı şey HAvr *ghel-2 sararmak, parlamak

hümanist

Fr humaniste 1. antik Yunan ve Latin kültürüne vakıf kimse, 2. insancıl İt umanista a.a. (İlk kullanım: Lodovicio Ariosto (1474-1533), İt. şair.) Lat humanus insani Lat homo, homin- «toprağa ait», insan +an° Lat humus toprak

hümayun

Fa humāyūn همايون zkutsal, mübarek, padişaha ait Fa/OFa humāy هماى zdevlet kuşu (≈ Ave humayā- «kutlu», Zerdüşt mitolojisinde Viştasp'ın kızının adı Ave hu iyi, kutlu, bahtlı, hayırlı << HAvr *su- a.a. )

hüner

Fa/OFa hunar هنر zmarifet, erdem Ave hunara- erkeklik, erdem, virtus § Ave hu-/hao- iyi Ave nar-, nairya- er, erkek (<< HAvr *ner-2 a.a. )

hüngür

onom ağlama sesi

hünkâr

[ Yunus Emre, Bütün Şiirleri, <1320]
Mevlānā χuḏāvandīgār bize naẓar kılalı / anuŋ görklü naẓarı göŋlümüz aynasıdur [AşZ 1502]
imdi χunkār buyursın ki irte [sabah] ava çıkalar hünkâr beğendi [ Andreas Tietze, Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugati, 1944]
Bu yemeklerin bazılarının ne kadar makbul oldukları, Hünkâr beğendi, İmam bayıldı. Vezir parmağı gibi isimlerinden belli değil miydi?

Fa χond-kār/χodāvand-gār خواندگار/خوداوندگار zefendilik-eden, hükümdar, egemen Fa/OFa χʷand/χond efendi, rabb, yüce kişi << OFa χʷadāvand a.a. OFa χʷadāy a.a.

 hüda, kâr

Not: Xodāvandīgār "egemenlik-eden" Sasani padişahlarının sıfatlarından biridir. Farsça "kan dökücü" anlamına gelen χun-kār biçimi, siyasi unvan olarak görülemez.

Benzer sözcükler: hüdavend, hüdavendigâr, hünkâr beğendi

Bu maddeye gönderenler: ahund


21.09.2017
hünnap

Ar ˁunnāb عنّاب z [#ˁnb] hünnap ağacı ve meyvesi, zizyphus vulgaris ≈ Ar ˁināb عناب züzüm (≈ Akad inbu meyve )

hünsa

Ar χunṯāˀ خنثاء z [#χns̠ fuˁlāˀ sf. fem.] hermafrodit, çift cinsiyetli

hür

Ar ḥurr حُرّ z [#ḥrr fuˁl ] salınmış, azat edilmiş, köle olmayan Aram ḥōr/ḥawr חוֹר z1. beyaz giysili, 2. azatlı köle Aram ḥawar חַוַר zbeyazlık, beyaz

hürmet

Ar ḥurma(t) حُرمة z [#ḥrm fuˁla(t) msd.] 1. yasak olma, dokunulmazlık, tabu, 2. yasağa uyma, saygı gösterme Ar ḥarama حَرُمَ zyasakladı

hürriyet

Ar ḥurriyya(t) حرّيّة z [#ḥrr y. msd.] köle olmama, azatlık Ar ḥurr حرّ zköle veya bağımlı olmayan, asil, soylu +īya(t)