Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

enstitü

ensar

Arapça nṣr kökünden gelen anṣār أنصار z "yardımcılar, izleyiciler, özellikle Hz. Muhammed'e Medine'de yardımcı olanlar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nāṣir ناصر z "yardımcı" sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur. Bu sözcük Arapça naṣara نصر z "yardım etti" fiilinin fāˁil vezninde tekilidir.

ense

Orta Türkçe eŋse "boynun arka tarafı" sözcüğünden evrilmiştir.

ensest

Fransızca inceste "gayrımeşru cinsel ilişki (özellikle aile içi)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince incestus "yasak, haram, sınırı aşan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince castus "dini kurallara uygun, temiz, bakir" sözcüğünden in+2 önekiyle türetilmiştir.

enstalasyon

Fransızca ve İngilizce installation "1. (makam veya mevkiye) atama, 2. (sistem veya mekanizma) kurma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince installare "atamak" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *stalljan "koymak, dikmek" fiilinden türetilmiştir. Germence fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *stol-no- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *stel- "koymak, dikmek" kökünden türetilmiştir.

enstantane

Fransızca instantané "anlık, göz açıp kapayıncaya kadar olan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca instant "an" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince instans "elde olan, hazır, şimdiki" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince instāre "durmak, varolmak, hazır olmak" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince stāre, stat- "durmak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

enstitü
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
enstitü: Herhangi bir hususi maksadın (bilhassa edebî veya ilmî) terakkisine hizmet etmek için tesis edilen cemiyet.

Köken

Fransızca institut "araştırma kurumu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince institutus "kurulmuş olan şey, kurum" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince instituere "dikmek, kurmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince statuere, statut- "durdurmak, dikmek, kurmak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince status "durum, duruş" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için statü1 maddesine bakınız.


30.09.2017
enstrüman

Fransızca instrument "1. araç, alet, 2. müzikte çalgı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen instrumentum sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince instruere, struct- "kurmak, oluşturmak, donatmak, teçhiz etmek" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince struere, struct- "yığmak, dikmek, inşa etmek" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

entansif

Fransızca intensif "yoğun" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince intendere "germek, zorlamak, abartmak" fiilinden +()tiv° ekiyle türetilmiştir.

entari

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

entbent

Farsça and ū band اند و بند z "düğüm düğüm, boğum boğum" sözcüğünden alıntıdır.

entegral

Fransızca intégral "1. bütünsel, tümel, 2. matematikte entegral" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince integralis "bütünsel" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince integer "tam, bütün" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir.