Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

aterina

ataş

Fransızca attache "birleştirme teli, zımba" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca attacher "iliştirmek, eklemek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Fransızca attachier "saplamak" fiilinden evrilmiştir.

ataşe

Fransızca attaché "bir elçiliğe bağlı olarak çalışan diplomat" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca attacher "iliştirmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

atavizm

Fransızca atavisme "atalardan aktarılan karakter ve bünye özelliği" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince atavus "babanın dedesi, ata, ced" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince avus "büyük baba" sözcüğünden türetilmiştir.

atebe

Arapça ˁtb kökünden gelen ˁataba(t) عتبة‎‎‎ z "eşik, kapı, (mec.) makam" sözcüğünden alıntıdır.

ateizm

Fransızca athéisme "tanrı tanımazlık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca athée "tanrı tanımaz" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen átheos άθεος z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca théos θέος z "tanrı" sözcüğünden a(n)+ önekiyle türetilmiştir.

aterina
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1683 yılından önce]
mevsiminde uskumrī balığı ve palamida ve alakerda ve fuçida ve kefal (...) ve kolyoz ve aterina

Köken

Yeni Yunanca atherína αθερίνα z "gümüş balığı, atherina hepsetus" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen atherínē αθερίνη z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca yazılı örneği bulunmayan *átheros άθερος z "değersiz, süfli" sözcüğünden türetilmiştir. (Kaynak: Frisk, Griechisches Etym. Wörterb. sf. 1:27)


10.12.2015
ateş

Farsça ātaş آتش z "ateş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen ātarş veya ātaş sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen ātarş gen. āthrō sözcüğünden alıntıdır. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde ātar- "yakmak, tutuşturmak" fiilinden türetilmiştir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *āter- biçiminden evrilmiştir.

ateşin

Farsça ātaşīn آتشين z "ateşli" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ātaş "ateş" sözcüğünden +īn ekiyle türetilmiştir.

atıf

Arapça ˁṭf kökünden gelen ˁaṭf عطف z "1. (bir yöne) eğilme, meyletme, yöneltme, tevcih etme, 2. gramerde bağlaç veya tamlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaṭafa عطف z "eğdi, büktü, yöneltti" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

atıfet

Arapça ˁṭf kökünden gelen ˁāṭifa(t) عاطفة z "eğim, eğilim, ilgi ve kayırma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaṭafa عطف z "eğildi, yöneldi, meyletti" fiilinin fāˁila(t) vezninde etken fiil sıfatı dişilidir.

atıl

Arapça ˁṭl kökünden gelen ˁāṭil عاطل z "boş, işsiz, hareketsiz" sözcüğünden alıntıdır.