Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

apsis

aproksimal

Fransızca ve İngilizce approximal "yakınsak, yaklaşık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince approximare "bir şeye yaklaşmak, yanaşmak" fiilinden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince proximare "yaklaşmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince proximus "en yakın, daha yakın" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Latince prope "yakın" sözcüğünün abartı halidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *pro-kʷe- biçiminden evrilmiştir.

apron

İngilizce apron "1. önlük, 2. havaalanında hangar ve terminal binaları etrafındaki düzeltilmiş alan" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca naperon "önlük [eski]" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca nape "masa örtüsü" sözcüğünden türetilmiştir. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen mappa sözcüğünden evrilmiştir.

apse

Fransızca abscès "(tıpta) doku kalkması, kabarma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen abscessus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince abscedere "kabarmak, kalkmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince cedere, cess- "gitmek" fiilinden ab+ önekiyle türetilmiştir.

apsent

Fransızca absinthe "pelin otu (artemisia), bu bitkiyle tatlandırılmış alkollü içki" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen absinthium sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen ápsinthos veya apsínthion ἀψίνθιον z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Farsça ispand "törenlerde adak olarak yakılan bir bitki, üzerlik otu, peganum harmala" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde spənta- "adak, tanrılara adanan şey, kutsal" sözcüğünden alıntıdır.

apsid

Fransızca apside "kilisede mihrap yeri, kavisli girinti" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen apsis, d- sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰapsís, d- ἁψίσ z "kemer, kavis" sözcüğünden alıntıdır.

apsis
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cumhuriyet - gazete, 1937]
Bunların en mühimi olmak üzere apsis kısmını havi Bazilikadır.

Köken

Fransızca abscisse "matematikte bir yayı kesen doğru" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince linea abscissa "kesik çizgi" deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük Latince abscidere, absciss- "kesmek, kesip ayırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Latince fiil Latince caedere, caes- "kesmek, kırmak" fiilinden ab+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için +sid maddesine bakınız.


10.12.2015
aptal

Türkiye Türkçesi abdal "dilenci derviş" sözcüğünden evrilmiştir.

apukurya

Yeni Yunanca apokría αποκριά z "karnaval, Paskalya orucundan önceki eğlence günü" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca ve Eski Yunanca kréas κρέας z "et" sözcüğünden apo+ önekiyle türetilmiştir.

ar-ge

Türkiye Türkçesi araştırma-geliştirme sözcüğünden türetilmiştir.

ar1

Arapça ˁwr kökünden gelen ˁār عار z "utanılacak şey, ayıp, kusur" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁāra عار z "eksildi, köreldi, kusurlu veya sakat idi" fiilinden türetilmiştir.

ar2

Fransızca are "yüzey ölçü birimi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1795 Fransa Meclisi.) Fransızca sözcük Latince area "alan, arsa, boş arazi" sözcüğünden türetilmiştir.