apse

apotropeik

İngilizce apotropaic "kötü büyüyü gidermeye ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca apotrópaios ἀποτρόπαιος z "geri çeviren, kem göz gideren" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca apotrépō αποτρέπω z "bir şeyden yüzünü çevirmek, öteye dönmek" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca trépō τρέπω z "dönmek" sözcüğünden apo+ önekiyle türetilmiştir.

apre

Fransızca apprêt "hazırlık, kumaşları satışa hazırlamak için yapılan son işlemler" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca apprêter "hazır etmek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *apprestare fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Latince praesto "hazır, elde" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

apriori

Latince a priori "«öncekinden», mantıkta ve diyalektikte önceden doğruluğu kabul edilmiş olan" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince prior "daha önce, önceki" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince prius "önce" sözcüğünün kıyas halidir.

aproksimal

Fransızca ve İngilizce approximal "yakınsak, yaklaşık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince approximare "bir şeye yaklaşmak, yanaşmak" fiilinden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince proximare "yaklaşmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince proximus "en yakın, daha yakın" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Latince prope "yakın" sözcüğünün abartı halidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *pro-kʷe- biçiminden evrilmiştir.

apron

İngilizce apron "1. önlük, 2. havaalanında hangar ve terminal binaları etrafındaki düzeltilmiş alan" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca naperon "önlük [eski]" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca nape "masa örtüsü" sözcüğünden türetilmiştir. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen mappa sözcüğünden evrilmiştir.

apse
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cumhuriyet - gazete, 1931]
iki sene sonra gelen bir apse neticesinde dimağını da kaybetti.

Köken

Fransızca abscès "(tıpta) doku kalkması, kabarma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen abscessus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince abscedere "kabarmak, kalkmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince cedere, cess- "gitmek" fiilinden ab+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için aksesuar maddesine bakınız.

Ek açıklama

Eski Yunanca apóstēma karşılığı olarak tabip Celsus'un (MS 1. yy) ortaya attığı terimdir.


30.09.2017
apsent

Fransızca absinthe "pelin otu (artemisia), bu bitkiyle tatlandırılmış alkollü içki" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen absinthium sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen ápsinthos veya apsínthion ἀψίνθιον z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Farsça ispand "törenlerde adak olarak yakılan bir bitki, üzerlik otu, peganum harmala" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde spənta- "adak, tanrılara adanan şey, kutsal" sözcüğünden alıntıdır.

apsid

Fransızca apside "kilisede mihrap yeri, kavisli girinti" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen apsis, d- sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰapsís, d- ἁψίσ z "kemer, kavis" sözcüğünden alıntıdır.

apsis

Fransızca abscisse "matematikte bir yayı kesen doğru" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince linea abscissa "kesik çizgi" deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük Latince abscidere, absciss- "kesmek, kesip ayırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Latince fiil Latince caedere, caes- "kesmek, kırmak" fiilinden ab+ önekiyle türetilmiştir.

aptal

Türkiye Türkçesi abdal "dilenci derviş" sözcüğünden evrilmiştir.

apukurya

Yeni Yunanca apokría αποκριά z "karnaval, Paskalya orucundan önceki eğlence günü" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca ve Eski Yunanca kréas κρέας z "et" sözcüğünden apo+ önekiyle türetilmiştir.