apriori

apostil

Fransızca apostille "1. yazıda kenar notu, hamiş, 2. bir belgenin aslına uygunluğunu tasdik eden kaşe" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca postille "açıklama, eklenti" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Geç Latince posta sözcüğünden türetilmiştir.

apostolik

Fransızca apostolique "İsa'nın havarilerine ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen apostolicus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen apostolikós αποστολικός z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca apóstolos απόστολος z "1. ulak, haberci, resul, 2. İsa'nın 12 müridine verilen ad, havari" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca apostéllō αποστέλλω z "(bir görevle) göndermek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca stéllō στέλλω z "göndermek" fiilinden apo+ önekiyle türetilmiştir.

apostrof

Fransızca apostrophe "Fransızca imlada bir harfin yutulduğunu gösteren kıvrık işaret" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca apóstrophos απόστροφος z "kıvrık, eğri" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca apostréphō αποστρέφω z "(geriye) dönmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca stréphō στρέφω z "dönmek, döndürmek, bükmek, burmak" fiilinden apo+ önekiyle türetilmiştir. (NOT: Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *strebh- "dönmek, döndürmek" biçiminden evrilmiştir. )

apotropeik

İngilizce apotropaic "kötü büyüyü gidermeye ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca apotrópaios ἀποτρόπαιος z "geri çeviren, kem göz gideren" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca apotrépō αποτρέπω z "bir şeyden yüzünü çevirmek, öteye dönmek" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca trépō τρέπω z "dönmek" sözcüğünden apo+ önekiyle türetilmiştir.

apre

Fransızca apprêt "hazırlık, kumaşları satışa hazırlamak için yapılan son işlemler" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca apprêter "hazır etmek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *apprestare fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Latince praesto "hazır, elde" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

apriori
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ TDK, Felsefe ve Gramer Terimleri, 1942]
önsel, apriori = Kabli

Köken

Latince a priori "«öncekinden», mantıkta ve diyalektikte önceden doğruluğu kabul edilmiş olan" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince prior "daha önce, önceki" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince prius "önce" sözcüğünün kıyas halidir.


09.12.2015
aproksimal

Fransızca ve İngilizce approximal "yakınsak, yaklaşık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince approximare "bir şeye yaklaşmak, yanaşmak" fiilinden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince proximare "yaklaşmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince proximus "en yakın, daha yakın" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Latince prope "yakın" sözcüğünün abartı halidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *pro-kʷe- biçiminden evrilmiştir.

apron

İngilizce apron "1. önlük, 2. havaalanında hangar ve terminal binaları etrafındaki düzeltilmiş alan" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca naperon "önlük [eski]" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca nape "masa örtüsü" sözcüğünden türetilmiştir. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen mappa sözcüğünden evrilmiştir.

apse

Fransızca abscès "(tıpta) doku kalkması, kabarma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen abscessus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince abscedere "kabarmak, kalkmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince cedere, cess- "gitmek" fiilinden ab+ önekiyle türetilmiştir.

apsent

Fransızca absinthe "pelin otu (artemisia), bu bitkiyle tatlandırılmış alkollü içki" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen absinthium sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen ápsinthos veya apsínthion ἀψίνθιον z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Farsça ispand "törenlerde adak olarak yakılan bir bitki, üzerlik otu, peganum harmala" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde spənta- "adak, tanrılara adanan şey, kutsal" sözcüğünden alıntıdır.

apsid

Fransızca apside "kilisede mihrap yeri, kavisli girinti" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen apsis, d- sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰapsís, d- ἁψίσ z "kemer, kavis" sözcüğünden alıntıdır.