Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

aksesuar

aksam

Arapça ḳsm kökünden gelen aḳsām أقسام z "kısımlar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳism قسم z sözcüğünün afˁāl vezninde çoğuludur.

aksan

Fransızca accent "1. konuşma vurgusu, 2. vurgu işareti" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince accentus "(bir metni veya sözü) makamla söyleme" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince canere "terennüm etmek, şarkı söylemek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

aksata

Arapça aχḏ u iˁṭā أخذ و عطا z "ahz u ita, alıp satma" deyiminden alıntıdır.

akselerasyon

Fransızca accélération "hızlanma, hızlandırma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince accelerare "hızlanmak" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince celer "hızlı, seri" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kel-es- "hızlı" biçiminden evrilmiştir.

akseptans

İngilizce acceptance "kabul ediş, kabul belgesi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce accept "kabul etmek" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen accipere, accept- fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince capere, capt- "almak, tutmak" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir.

aksesuar
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cumhuriyet - gazete, 1936]
Dekor mükemmel, aksesuar tamam

Köken

Fransızca accessoire "eklenti, tali unsur, süs" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen accessorium sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince accedere "yanına gitmek, yanaşmak, katılmak" fiilinden +()torium ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince cedere, cess- "gitmek" fiilinden ad+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ked- "gitmek" biçiminden evrilmiştir.

Bu maddeye gönderenler

apse, oksidantal, prosedür (proses), resesyon, sükse


01.10.2017
aksır|mak

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *asġır- "hapşırmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil ses yansımalı sözcüğünden Eski Türkçe +kIr- ekiyle türetilmiştir.

aksi

Arapça ˁaks "yansıma, ters" sözcüğünden türetilmiştir.

aksisada

Arapça ˁaks "karşı, ters" ve Arapça ṣadā "ses, eko" sözcüklerinin bileşiğidir.

aksiyom

Fransızca axiome "matematikte ispatı gerekmeyen ilke" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aksίōma αξίωμα z "varsayılan, değer verilen, matematikte ispatı gerekmeyen ilke" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aksióō αξιόω z "saymak, değer vermek, onurlandırmak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir.

aksiyon

Fransızca action "1. eylem, edim, icraat, 2. hisse senedi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince actio "eylem" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince agere "yapmak, eylemek, icra etmek, harekete geçirmek" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ag- "gütmek, sürmek" biçiminden evrilmiştir.