Türk

türbin

Fransızca turbine "hava veya su akımıyla dönen motor" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince turbo, turbin- "girdap, hortum, topaç, makara" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca turbḗ τυρβή z "girdap" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tur-bā- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *(s)twer-1 "girdap, alabora" kökünden türetilmiştir.

türbülans

Fransızca turbulence "karışıklık, girdap" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince turbula "girdapçık" sözcüğünden +entia ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince turbo "girdap" sözcüğünün küçültme halidir.

türe|mek

Eski Türkçe törü- "yaratılmak, üremek, düzenlenmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe töz "orijin, asıl" sözcüğünden +U- ekiyle türetilmiştir.

türedi

Türkiye Türkçesi türe- fiilinden Türkiye Türkçesinde +dI ekiyle türetilmiştir.

türev

Yeni Türkçe türe- fiilinden Yeni Türkçe +Av ekiyle türetilmiştir.

Türk
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Orhun Yazıtları, 735]
teŋri teg teŋride bolmış türük bilge kagan [tanrı gibi tanrıdan olmuş Türk Bilge Kagan]

Köken

Eski Türkçe türük "bir kavim adı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe törü- "yaratmak, düzmek, düzene koymak" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Ek açıklama

Karş. törü "yasa". Sözcüğün kökeni meçhul olmakla birlikte "ortak yasaya uyanlar" gibi bir anlam, etnonimlerin genel mantığına uygundur. • "Güçlü" anlamına geldiğine ilişkin temelsiz inanç, yanlış okunduğu anlaşılan bir tek Uygurca yazmaya istinaden ▪ Doerfer, Türk. und Mong. Elementen im Neupersisch sf. 2:888'in savunduğu hipoteze dayanır. ▪ Gerard Clauson, An Etym. Dict. of Pre-Thirteenth Centu sf. 542 bu görüşü etkili bir şekilde çürütür. • MS 1. yy'da Pomponius Mela ve 2. yy'da Yaşlı Plinius Azak Denizi kıyısında yaşayan Turcae/Tyrcae isimli kavimden söz ederler. Bunun Çin kaynaklarına göre MS 540 dolayında Kök-Türk devletini kuran Tu-kyu ile aynı kavim olması ihtimal dahilindedir.

Benzer sözcükler

jöntürk, pantürkizm, törkiş, Türkiyat, türkofil, türkofobi, türkofon


29.04.2015
Türkiyat

Arapça yazılı örneği bulunmayan *turkīyāt "Türklere ilişkin şeyler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça turkī "Türke ilişkin" sözcüğünün çoğuludur.

Türkiye

İtalyanca Turchia veya Fransızca Turquie "Türk ülkesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Türk özel adından türetilmiştir.

Türkmen

Farsça Turkmān تركمان z "Türke benzer, Türk gibi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça mān "gibi, benzer" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça māndan "benzemek, gibi olmak" sözcüğünden türetilmiştir.

türkoloji

Fransızca turcologie "Türk dili ve filolojisi disiplini" sözcüğünden alıntıdır.

türkü

Türkiye Türkçesi türkī "«Türk havası», yanık sesle söylenen uzun hava" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türk özel adından türetilmiştir.