Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi Nişanyan Sözlük - Çağdaş Türkçenin Etimolojisi
Nişanyan Sözlük Android Uygulaması

üftade

ücra

Türkiye Türkçesi uc "uzak yer, uç" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +rA ekiyle türetilmiştir.

ücret

Arapça Acr kökünden gelen ucra(t) اوجرة z "emeğin karşılığı" sözcüğünden alıntıdır.

üç

Eski Türkçe üç "3" sözcüğünden evrilmiştir.

üçgen
üfle|mek

öf veya üf "esme ve üfleme sesi" ses yansımalı sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir.

üftade
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Süleyman Çelebi, Mevlid, 1409]
Dest-girisin [el verenisin] kamu üftādenin/ Hem penāhı bende-vü āzādenin [kölenin ve özgürün sığınağı] [ Meninski, Thesaurus, 1680]
üftāde: [1] Düşmiş. Lapsus. [2] Bülbül. Luscinia.

Köken

Farsça uftāda "1. düşmüş, düşkün, 2. bülbül" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça uftādan افتاده z "düşmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde yazılı örneği bulunmayan *ava-pətāta "aşağı-uçmuş" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *pet- "uçmak, düşmek" kökünden türetilmiştir. (Kaynak: Pokorny, Indogermanisches Etym. Worterb. sf. 825)

Daha fazla bilgi için semptom maddesine bakınız.


05.09.2017
üfür|mek

üf veya üfür "rüzgâr sesi, üfleme sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

üleş|mek

Eski Türkçe üleş- "paylaşmak, bölüşmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe üle- "pay etmek, bölmek" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe ülüg "pay" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

ülfet

Arapça Alf kökünden gelen ulfa(t) اولفة z "alışıklık, tanışıklık, evcillik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça alifa ألف z "alışık veya tanıdık idi, uyumlu ve evcil idi, evcilleşti" fiilinin fuˁla(t) vezninde masdarıdır. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice Alp kökünden gelen ˀalaph veya ˀalēph אַלַף z "alışma, evcilleşme" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça ulāpu "bağ, ittifak" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

ülke

Moğolca ülige veya ölige "1. pay, hisse, 2. bölge, memleket" sözcüğünden evrilmiştir. Moğolca sözcük Moğolca üli- "pay etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ül- fiili ile eş kökenlidir.

ülker

Eski Türkçe ülker "Pleiades takım yıldızı, Süreyya" sözcüğünden evrilmiştir.