çarşı

çarmıh

Farsça çārmīχ چار ميخ z "«dört çivi», haç" sözcüğünden alıntıdır.

çarp|mak

Eski Türkçe çalp- veya çal- veya çap- "vurmak, çalmak, yağmalamak, bulaştırmak" fiilinden evrilmiştir.

çarpı

Türkiye Türkçesi çarp- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

çarşaf

Farsça çādar-şab چادرشب z "gece örtüsü" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça çādar, çār چادر z "örtü" ve Farsça şab شب z "gece" sözcüklerinin bileşiğidir.

çarşamba

Farsça çaharşanba چهرشنبه z "haftanın dördüncü günü" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça çahar چهر z "dört" ve Farsça şabba veya şanba شنبه z "Cumartesi günü" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Farsça sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice şabāt veya şabbətā שׁבּת/שַׁבְּתָא z "dinlenme günü, Cumartesi" sözcüğünden alıntıdır. )

çarşı
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed b. Kadı-i Manyas, Gülistan tercümesi, 1429]
çārsū köpekleri tāzīleri gördükçe ırakdan ürer ve yakın gelmez. [ Meninski, Thesaurus, 1680]
çārsū vul. çārşū: Forum, platea.

Köken

Farsça çārsū چار سو z "1. dörtyol, 2. kent merkezinde dükkânların bulunduğu alan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça çār چار z "dört" ve Farsça سو z "yön, yol" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen sōk sözcüğünden evrilmiştir. )

Daha fazla bilgi için çehar maddesine bakınız.

Ek açıklama

Çarsû "dörtyol" demektir. Geleneksel Asya kültürlerinde çarşı kentlerinin çoğu, iki anayolun kesiştiği yerde kurulmuştur. Satıcı ve dükkânlar, kent merkezini oluşturan kavşak civarında yoğunlaşır.


11.05.2015
çaşıt

Eski Türkçe çaşut "fitneci, casus" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe çaşur- "iftira etmek" fiilinden Eski Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

çat|mak

Oğuzca çat- "bir araya getirmek, bitiştirmek (geçişli fiil)" fiilinden evrilmiştir.

çat1

ETü (onom) çat "darbe sesi" ses yansımalı sözcüğünden evrilmiştir.

çat2

Türkiye Türkçesi çat- "bitişmek veya bitiştirmek, bir araya gelmek veya getirmek" sözcüğü ile eş kökenlidir.

çatal

Orta Türkçe çatal "Y şeklinde nesne, iki veya daha çok dişli tarım aracı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe çat- fiilinden Türkiye Türkçesinde +Al ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.